Psikoloji Bilgini Test Et – Psikoloji Bilgi Testi

Stanley Milgram'ın ünlü deneyi, itaat ve otoriteye boyun eğme konularını araştıran bir sosyal psikoloji deneyidir. Milgram, insanların otorite figürlerinin emirlerine karşı nasıl davrandıklarını ve bu emirlerin etik veya moral sınırlarını nasıl aştıklarını anlamak için bu deneyi tasarlamıştır.

Deneyin Ana Teması

Deneyin ana teması, bireylerin otoriteye ne ölçüde itaat edeceklerini ve bu itaatin ne kadar ileri gidebileceğini araştırmaktır. Milgram, insanların kendi ahlaki değerlerine ters düşse bile, otorite figürlerinin emirlerine ne kadar sadık kalacaklarını görmek istemiştir.

Deneyin Tasarımı ve Süreci

1. Katılımcılar: Deney için 40 erkek gönüllü (20-50 yaş arası) seçildi. Katılımcılara, deneyin hafıza ve öğrenme üzerine olduğu söylenmişti.
2. Roller: Deneyde iki ana rol vardı: "Öğretmen" ve "Öğrenci". Katılımcılar (öğretmenler), her seferinde sahte bir kura sonucu "öğretmen" olarak seçildiler. "Öğrenci" rolünü ise aslında bir aktör oynuyordu.
3. Deney Yeri: Katılımcılar ve öğrenci, farklı odalara yerleştirildi. Öğretmen, öğrenciye kelime çiftlerini öğretmekle görevlendirildi.
4. Elektrik Şoku: Öğrenci yanlış cevap verdiğinde, öğretmen ona artan voltajlarda elektrik şoku vermeliydi. Elektrik şoku makinesi 15 volttan 450 volta kadar yükselen 30 seviyede düzenlenmişti. Gerçekte elektrik şoku verilmediği halde, öğrenci şok aldığını taklit ederek acı çığlıkları atıyor ve bazen sessiz kalıyordu.
5. Deneyin İlerleyişi: Deneyin başında öğretmenlere küçük bir deneme şoku verildi (gerçek şok), böylece şokların acı verici olduğunu anlasınlar. Öğretmenler, öğrenci yanlış cevap verdikçe şokların seviyesini artırmak zorundaydı. Öğretmenler genellikle endişelense de, otorite figürü olan deneyci, onlara devam etmeleri için baskı yapıyordu.
6. İtaat: Deneyin kilit noktası, öğretmenlerin deneyciye (otorite figürü) itaat edip etmeyecekleriydi. Deneyci, öğretmenlere "Lütfen devam edin", "Deney için devam etmeniz gerekiyor", "Başka seçeneğiniz yok, devam etmelisiniz" gibi talimatlar veriyordu.

Deneyin Sonuçları

• İtaat Oranı: Deneye katılanların büyük bir çoğunluğu (yaklaşık %65'i), deneyci tarafından verilen talimatlara uyarak, en yüksek şok seviyesi olan 450 volta kadar gitmişlerdir. Katılımcılar, öğrencinin acı çektiğini bildikleri halde, otorite figürünün emirlerine uymaya devam etmişlerdir.
• Ahlaki Çatışma: Katılımcılar, görevleri sırasında büyük bir duygusal stres yaşamışlardır. Birçoğu terlemiş, titremiş ve bazıları ağlamıştır. Ancak, deneycinin otoritesi altında kalarak, görevlerini tamamlamaya çalışmışlardır.

Deneyin Etik Tartışmaları

Milgram'ın deneyi, etik açıdan büyük tartışmalara neden olmuştur. Katılımcıların büyük stres altına girmesi ve ahlaki açıdan zor durumda bırakılması, psikolojik zarar verme riski taşıdığı için eleştirilmiştir. Ancak, bu deneyin sonuçları, otoriteye itaat ve insan davranışının sınırları hakkında önemli bilgiler sağlamıştır.

Deneyin Etkisi

Milgram'ın çalışması, sosyal psikoloji alanında büyük yankı uyandırmış ve birçok benzer araştırmanın yapılmasına öncülük etmiştir. Otoriteye itaatin sınırlarını ve insan davranışının karmaşıklığını anlamamıza yardımcı olmuştur.

Carl Rogers, danışan merkezli terapi yaklaşımında koşulsuz pozitif kabul kavramını vurgular. Bu, terapistin danışanı yargılamadan ve eleştirmeden kabul etmesi anlamına gelir.

Bu konu hakkında daha fazla bilgi almak istersen "Olumlu Düşünme Rehberi" yazımızı tavsiye ederim. Linkini buraya bırakıyorum.

Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisinde kendini gerçekleştirme ihtiyacı, en üst sırada yer alır ve bireyin potansiyelini tam anlamıyla kullanma arzusunu ifade eder.

Duygusal zeka (EQ) kavramını popülerleştiren psikolog, Daniel Goleman'dır. Goleman, 1995 yılında yayımladığı "Duygusal Zeka: Neden IQ'dan Daha Önemlidir?" (Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ) adlı kitabıyla bu kavramı geniş kitlelere tanıtmış ve büyük ilgi görmesini sağlamıştır.

Duygusal Zeka (EQ) Nedir?

Duygusal zeka, bireylerin kendi duygularını ve başkalarının duygularını tanıma, anlama, yönetme ve bu duyguları etkili bir şekilde kullanma yeteneğidir. Duygusal zeka, beş ana bileşen altında incelenebilir:

1. Öz-Farkındalık (Self-Awareness):
   • Kendi duygularını tanıma ve anlama yeteneği.
   • Duyguların nasıl ve neden oluştuğunu bilmek.
   • Güçlü ve zayıf yönlerin farkında olmak.
2. Öz-Yönetim (Self-Regulation):
   • Duyguları ve dürtüleri kontrol etme ve yönetme yeteneği.
   • Olumsuz duyguların veya stresin altında soğukkanlı kalabilme.
   • Kendini motive etme ve hedeflere ulaşmak için çalışmak.
3. Motivasyon (Motivation):
   • Kendi kendine motive olma ve hedeflere ulaşma arzusu.
   • İçsel motivasyon ve başarı odaklılık.
   • Zorluklarla karşılaşıldığında pes etmeme.
4. Empati (Empathy):
   • Başkalarının duygularını anlama ve onlara karşı duyarlı olma yeteneği.
   • Başkalarının bakış açılarını ve duygusal durumlarını anlama.
   • Duygusal olarak başkalarına bağlanma ve destek olma.
5. Sosyal Beceriler (Social Skills):
   • Etkili iletişim ve sosyal ilişkiler kurma yeteneği.
   • İşbirliği yapma, çatışmaları çözme ve ekip çalışması yapma becerisi.
   • İnsanları etkileyebilme ve liderlik yapabilme yeteneği.

Duygusal Zeka Neden Önemlidir?

1. Kişisel İlişkiler:
   • Duygusal zeka, bireylerin sağlıklı ve tatmin edici ilişkiler kurmalarına yardımcı olur. Empati ve iletişim becerileri, güçlü bağlar ve anlayış oluşturur.
2. İş Hayatı:
   • İş yerinde duygusal zeka, liderlik, ekip çalışması ve çatışma yönetimi gibi kritik yetenekleri geliştirir. Yüksek EQ'ya sahip bireyler, genellikle daha başarılı ve etkili liderlerdir.
3. Ruh Sağlığı:
   • Duygusal zekası yüksek olan bireyler, stresle daha iyi başa çıkabilir ve duygusal dengeyi sürdürebilirler. Bu, genel ruh sağlığını ve yaşam kalitesini artırır.
4. Kişisel Gelişim:
   • Öz-farkındalık ve öz-yönetim, bireylerin kişisel gelişimlerini sürdürmelerine ve hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olur. İçsel motivasyon ve sürekli öğrenme, bireylerin kendilerini daha iyi tanımalarını sağlar.

Daniel Goleman, duygusal zekanın sadece kişisel ve profesyonel yaşamda değil, aynı zamanda toplumda da büyük bir rol oynadığını savunur. Duygusal zeka, bireylerin daha anlayışlı, işbirlikçi ve empatik olmasını sağlayarak daha uyumlu ve sağlıklı toplumlar oluşturur.

Albert Bandura, gözlemsel öğrenme veya model alma sürecini, çocukların şiddet içeren davranışları bir Bobo bebekten kopyaladığı deneyle göstermiştir. Bandura'ya göre gözlem yoluyla öğrenme, sadece bir kişinin diğer kişilerin davranışlarını basit olarak taklit etmesi değil, çevredeki olayları bilişsel olarak işlemesiyle kazanılan bilgidir. Bandura'ya göre gözlem yoluyla öğrenme ile taklit yoluyla öğrenme birbirlerinin yerine kullanılabilecek iki kavram değildir.

Gözleme dayalı öğrenme kuramı; Gözlemlenen davranışların kodlandıktan sonra birey tarafından davranışa dönüştürülmesidir. Kişi istenilen davranışı gördükten sonra kendisi yaparsa öğrenme olur. Davranışa dönüştürme sürecinde model, öğretmen ve diğer kişilerin geri bildirimde bulunması davranışın istenilen düzeye getirilmesinde önemlidir.

1961 yılında yapılan deneyde, çocuklar bir yetişkinin Bobo adında bir şişme oyuncağa şiddet uyguladığını izlediler. Ardından, aynı çocuklar Bobo ile yalnız bırakıldıklarında, yetişkinin davranışını taklit ederek oyuncağa vurma ve itme gibi agresif hareketlerde bulunmuşlardır.

Albert Bandura'nın sosyal öğrenme teorisi, bireylerin başkalarını gözlemleyerek ve onların davranışlarını model alarak yeni davranışlar öğrenebileceğini öne sürer.

Sosyal etki, bireylerin düşüncelerinin, duygularının veya davranışlarının, başkalarının varlığı veya eylemleri nedeniyle değişmesidir. Bu, insanların sosyal ortamlarına verdikleri tepkileri ve bu ortamların onları nasıl etkilediğini açıklar. Sosyal etki, sosyal psikolojinin temel konularından biridir ve üç ana kategoride incelenir:

1. Uyma: Bireylerin, bir grup normuna uymak için davranışlarını değiştirmesidir.
2. İtaat: Bireylerin, bir otorite figürünün talimatlarına göre davranışlarını değiştirmesidir.
3. İkna: Bireylerin, diğerlerinin söylediklerine veya önerilerine göre düşüncelerini veya davranışlarını değiştirmesidir.

Özetle:

• Sosyal etki, bireylerin düşünce, duygu veya davranışlarının, sosyal çevrelerinden etkilenerek değişmesidir.
• Uyma, itaat ve ikna gibi türleri vardır.

Bilişsel çarpıtmalar, gerçeklikten sapma gösteren ve genellikle olumsuz düşünce kalıplarını ifade eder.

Otokontrol, bir kişinin dürtülerini, duygularını ve davranışlarını yönetme yeteneğidir. Bu, bireyin hedeflerine ulaşmasına ve sosyal olarak kabul edilebilir bir şekilde hareket etmesine yardımcı olur.

Otokontrol yeteneğini arttırmak ister misin? İşte sana kişisel gelişim kitapları öneren bir sayfa; buradan ulaşabilirsin.

Korunum, Jean Piaget'nin bilişsel gelişim teorisinde önemli bir kavramdır ve bir nesnenin ya da maddenin şekli veya görünümü değişse bile miktarının değişmediğini anlama yeteneğini ifade eder. Örneğin, bir miktar sıvı bir bardaktan başka bir şekle sahip bir kaba döküldüğünde, çocuğun sıvı miktarının değişmediğini fark edebilmesi korunum becerisini gösterir.

Piaget’nin Bilişsel Gelişim Teorisi

Jean Piaget, çocukların bilişsel gelişimlerini dört ana aşamada inceledi. Bu aşamalar:

1. Duyusal-Motor Dönem (0-2 yaş)
   • Çocuklar, dünyayı duyu organları ve motor becerileri aracılığıyla keşfederler.
   • Nesne devamlılığı (object permanence) bu dönemde kazanılır.
2. İşlem Öncesi Dönem (2-7 yaş)
   • Çocuklar, sembolik düşünme yeteneği geliştirirler, ancak mantıksal düşünme yetileri sınırlıdır.
   • Egosantrizm ve animizm gibi özellikler bu dönemde yaygındır.
3. Somut İşlemler Dönemi (7-11 yaş)
   • Çocuklar, mantıklı düşünmeye ve somut nesnelerle ilgili işlemleri gerçekleştirmeye başlarlar.
   • Korunum kavramı bu dönemde kazanılır. Çocuklar, madde miktarının şekil veya kap değişikliklerinden etkilenmediğini anlarlar.
4. Soyut İşlemler Dönemi (11 yaş ve üzeri)
   • Gençler, soyut düşünme ve hipotetik problemlere çözüm bulma yetenekleri geliştirirler.
   • Bilimsel düşünme ve mantıksal akıl yürütme bu dönemde belirgin hale gelir.

Korunumun Kazanıldığı Dönem: Somut İşlemler Dönemi

Korunum, Piaget’nin bilişsel gelişim teorisinde "somut işlemler dönemi"nde kazanılır. Bu dönem yaklaşık olarak 7-11 yaş aralığını kapsar. Somut işlemler dönemi, çocukların mantıklı düşünme ve somut nesnelerle ilgili işlemleri gerçekleştirme yeteneklerini geliştirdikleri bir dönemdir. Bu aşamada çocuklar, sayı, hacim, kütle ve uzunluk gibi farklı türlerde korunum kavramlarını anlamaya başlarlar.

Korunum Türleri ve Örnekler

1. Sayı Korunumu:
   • İki sıra halinde dizilmiş eşit sayıdaki nesnelerden birinin aralığı değiştirilse bile, çocuk her iki sıranın da aynı sayıda nesne içerdiğini anlar.
2. Hacim Korunumu:
   • Bir miktar sıvı, geniş bir kaptan dar bir kaba döküldüğünde, sıvının miktarının değişmediğini anlar. Örneğin, bir bardaktan dar bir tüpe dökülen suyun miktarının aynı olduğunu fark eder.
3. Kütle Korunumu:
   • Bir hamur parçası, farklı şekillere sokulduğunda, hamurun miktarının değişmediğini anlar.
4. Uzunluk Korunumu:
   • Bir çubuğun iki parçası yan yana konulduğunda ve sonra biri diğerinin üzerine yerleştirildiğinde, her iki çubuğun uzunluğunun aynı olduğunu fark eder.

Piaget'nin Korunum Testleri

Piaget, korunum kavramını test etmek için çeşitli deneyler yapmıştır. Örneğin, bir çocuğa iki eşit miktarda sıvı içeren iki aynı boyutta bardak gösterir ve ardından sıvılardan birini daha uzun ve dar bir kaba döker. Çocuk, her iki kaptaki sıvı miktarının aynı olduğunu söyleyebiliyorsa, korunum kavramını kazanmış demektir.

Piaget'nin bu çalışmaları, çocukların bilişsel gelişim süreçlerini anlamada önemli bir rol oynamış ve eğitim yöntemlerinin şekillendirilmesine yardımcı olmuştur.

"Olumlu pekiştirme" (positive reinforcement), bir davranışın ardından gelen ve o davranışın gelecekte tekrar etme olasılığını artıran olumlu yaklaşıma verilen isimdir. Bu, bir ödül veya olumlu bir sonuç ile bir davranışın pekiştirilmesini ifade eder. Olumlu pekiştirme, davranışçı psikolojide önemli bir kavramdır ve B.F. Skinner tarafından detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Olumlu pekiştirme, genellikle dört farklı biçimde görülebilir:

1. Somut Pekiştiriciler: Maddi ödüller, örneğin, bir çocuk ödevini bitirdiğinde ona bir şeker vermek.
2. Sosyal Pekiştiriciler: Sözlü övgüler veya onay, örneğin, bir öğrenciyi başarılı bir sunum yaptığı için alkışlamak.
3. Etkinlik Pekiştiricileri: Hoş bir aktiviteye katılma izni, örneğin, bir çocuk odasını temizlediğinde onu oyun oynaması için dışarıya göndermek.
4. Sembolik Pekiştiriciler: Değiştirilebilir ödüller, örneğin, bir çalışanın iyi bir iş çıkardığında aldığı puanları daha sonra hediyelerle değiştirmesi.

Özetle:

• Olumlu pekiştirme, bir davranışın ardından gelen ve o davranışın gelecekte tekrar etme olasılığını artıran olumlu bir sonuçtur.
• Bu, bir ödül veya olumlu bir sonuç ile bir davranışın pekiştirilmesini ifade eder.

Olumlu düşünmeyi öğrenmek için yardımcı olmamızı ister misin? Bununla ilgili yazımızı okumanı çok tavsiye ederim. Linkini buraya bırakıyorum.

Alan Baddeley, çalışma hafızası modelini geliştirmiş ve bu alanda önemli katkılarda bulunmuştur.

Gestalt psikolojisi, 20. yüzyılın başlarında Almanya'da gelişen ve algının nasıl çalıştığını anlamaya odaklanan bir psikoloji akımıdır. Gestalt psikolojisinin temel prensibi, "bütün, parçaların toplamından daha fazladır" (The whole is greater than the sum of its parts) ilkesidir. Bu prensip, algının bireysel unsurların birleşimi olarak değil, bu unsurların organize ve anlamlı bir bütün olarak algılandığını ifade eder. Gestalt psikolojisi, insanların algıları ve bilişlerinin, parçaların toplamından daha büyük bir bütün olarak anlaşılması gerektiğini savunur. “Gestalt” Almanca’da “bütün” veya “şekil” anlamına gelir.

Gestalt Psikolojisinin Temel Prensipleri

1. Figür-Zemin İlişkisi (Figure-Ground Relationship):
   • Algıda, bir nesne (figür) ve onu çevreleyen alan (zemin) arasında bir ayrım yapılır. İnsanlar, figürü zeminle kontrast oluşturarak algılarlar.
   • Örnek: Siyah bir noktayı beyaz bir kağıt üzerinde hemen fark ederiz.
2. Yakınlık (Proximity):
   • Birbirine yakın olan nesneler, bir grup veya bütün olarak algılanma eğilimindedir.
   • Örnek: Birbirine yakın duran noktalar, bir grup olarak algılanır.
3. Benzerlik (Similarity):
   • Birbirine benzeyen nesneler, bir grup veya bütün olarak algılanma eğilimindedir.
   • Örnek: Aynı renkteki veya şekillerdeki nesneler, bir arada algılanır.
4. Süreklilik (Continuity):
   • İnsanlar, kesintisiz ve düzgün çizgiler veya şekiller olarak devam eden nesneleri algılarlar.
   • Örnek: Kıvrımlı bir çizgi, düz bir çizgiden daha kolay takip edilir.
5. Kapanış (Closure):
   • İnsanlar, eksik parçaları doldurarak tam, eksiksiz şekiller algılarlar.
   • Örnek: Eksik çizgilerle oluşturulmuş bir üçgen, zihin tarafından tamamlanarak tam bir üçgen olarak algılanır.
6. Basitlik (Prägnanz):
   • Algı, en basit, en düzenli ve en simetrik şekilde gerçekleşir. İnsan beyni, karmaşık şekilleri bile mümkün olan en basit formda algılama eğilimindedir.
   • Örnek: Karmaşık bir desenin içinde, temel geometrik şekilleri görmek.

Gestalt Psikolojisinin Uygulamaları

Gestalt psikolojisi, algı psikolojisi, öğrenme, problem çözme ve çeşitli terapötik yaklaşımlarda kullanılmıştır. Örneğin, gestalt terapisi, bireyin kendini ve çevresini bütünsel bir şekilde anlamasına yardımcı olmayı amaçlar.

Gestalt psikolojisi, insan algısının nasıl çalıştığını anlamamıza önemli katkılarda bulunmuştur. Bu akım, bireylerin dünyayı nasıl organize ettiklerini ve deneyimlediklerini anlamada kilit bir rol oynamaktadır.

Problem çözme becerilerini geliştirmek, stresle başa çıkmada etkili bir yaklaşımdır. Bu, sorunların üstesinden gelmek için etkili stratejiler geliştirerek stresi azaltmayı sağlar.

Örtük hafıza, bilinçdışı ve otomatik olarak gerçekleşen hafıza işlemlerini ifade eder, örneğin bisiklet sürmek gibi.

Akış, kişinin becerilerine uygun, keyifli ve zorlayıcı bir göreve tamamen odaklandığı, zamanın nasıl geçtiğini fark etmediği bir durumdur. Bu, genellikle kendini geliştirmek için önemli bir deneyimdir.

Sadece maruz kalma etkisi, bireylerin bir şeye sık sık maruz kaldıkça ona karşı daha olumlu duygular geliştirmesi durumudur. Bu, tanıdıklığın ve tekrarın çekiciliği artırdığına işaret eder.

Pozitif pekiştirme, bir davranışın ardından olumlu bir uyarıcının eklenmesiyle o davranışın tekrarlanma olasılığının artırılmasıdır. Pozitif pekiştirme araçları organizmanın istediği ve ona cazip gelen uyarıcılardır. Bir köpeğe ödül verilmesi, bu davranışı teşvik eder. Pozitif pekiştirme Davranıçşı kuram altında değerlendirilir. Davranışçı kuramın kurucusu Amerikalı John Watson'dur. (1920)